Leeuwarder Madrigaalkoor

Najaarsconcert LMK, 24 november 2018

Kruiskerk, Burgum, 20.00 uur

The Western Wind Mass en meer...


Boreas (noordenwind), Zephyros (westenwind), Euros (oostenwind) en Notos (zuidenwind) waren zonen van de dageraad Eos en dus rechtstreekse afstammelingen van de Giganten. Ze zaten opgesloten in een grot bewaakt door Aeolos die hen zo nu en dan uitliet, zo willen de verhalen uit het antieke Griekenland. Animoi heetten ze, winden, zielen. De ziel is wind. God blies Adam het leven in en ieder mens blaast zich het leven uit.

Het was voor de oude Grieken een voor de hand liggende gedachte dat met de laatste adem de ziel vertrok. De vier windgeesten hadden hun eigen temperament. Boreas was koud en gewelddadig. Zephyr, de liefelijkste, bracht de lente, de hoop, de liefde. Notos was de verzengende hete wind, de wind van de najaarsstormen, de wind van het vuur en vernietiger van de oogst. Euros daarentegen had niet een specifieke eigenschap. Het spreek vanzelf dat Zephyr ook in de literatuur de populairste wind werd.

Zefiro torna e’l bel tempo rimena
e i fiori e l’erbe, sua dolce famiglia
a garrir Progne a pianger Filomena
e primavera candida e vermiglia.

(Petrarca)

Zephyr keert terug en brengt de mooie tijd terug
En de bloemen en het gras, haar zoete gezelschap
met dwarrelden zwaluwen met klagende nachtegalen
En de witte en rode lente

Westron wynde, when wilt thou blow,
The small raine down can raine.
Cryst, if my love were in my armes
And I in my bedde again!

Zo dichtte een onbekende Engelse dichter, terwijl in zijn land en ook in het onze de westenwind veelal koude en regen brengt. Maar zo als ieder in de Renaissance volgde hij, of was het een zij, de symboliek van het oude Griekenland.

Het programma van het LMK brengt u wind en geest. Geen herfststorm, maar de lieflijke westenwind, De westron wynde in drie Engelse stukken vormt de onderdelen van een mis. Het lied Westron wynde wordt in alle composities als cantus firmus gebruikt. Het lied vormt de basis van de compositie. De melodie zit telkens, soms nauwelijks hoorbaar, in één van de stemmen. Allemaal in de stijl van het renaissance contrapunt.

Zephyr waait in de composties van Marenzio en Monteverdi. Het zijn madrigalen. De tekst bepaalt de compositie. Bij Marenzio loopt de Renaissance al op zijn eind. Het is de tijd van het Maniërisme, de tijd waarin iedere kunstenaar zijn eigen specifieke stijl wilde hanteren en zo emotie uit te drukken. De muziek volgt de tekst die per definitie iets dramatisch moet hebben anders valt er niets muzikaal uit te beelden. Het blijft contrapunt maar de tekst is leidend. De stijl loopt vooruit op de opera, op de barok, de stile nuovo. Die stijl begon met Claudio Monteverdi. Ook bij Monteverdi is het contrapunt nog niet verdwenen. Tekenend voor de nieuwe stijl in zijn versie van Zephiro torna is een eigenlijk onverwacht melisme met een maatwijziging daar waar het gaat over een mooie tijd en over de hemel. Het is het begin van de Barok.

Daarnaast zingt het LMK nog een andere compositie van Luca Marenzio, geen madrigaal maar een canzione sacrae. Hier waait Zephyr niet. Hier waait de geest.

We hopen dat u weer op ons concert aanwezig zult zijn.





Bestel hier uw kaarten

Of stuur een mail naar bestel@leeuwardermadrigaalkoor.nl om uw kaarten te bestellen in de vroegverkoop.

Voorverkoop: € 15,- / aan de kassa € 17,50

Recensie van ons concert op 10 oktober 2015

Recensie van ons concert op 15 en 16 november 2014