Leeuwarder Madrigaalkoor

Na twee jaar ...

Het kan weer! Na twee jaar geen concerten en weinig repetitiemogelijkheden. Ons laatste (Bach)concert was op 29 februari 2020, net voor de Corona-lockdown. In het najaar van 2020 konden we een enkele keer repeteren, van september tot december 2021 meerdere weken. Na weer een lockdown dan nu eindelijk de uitvoering van het ingestudeerde programma: 12 maart a.s.

Een werk van Lowell Dykstra (voor gitaar en koor), La guitarra, is de uitvoering van een wens van ons, helaas in november 2020 overleden, koorlid Klaas de Jong. Zélf gitarist. Voor hém gecomponeerd. Nu uitgevoerd met Izhar Elias.

De andere werken zijn van Josquin des Prez:

Zie verder de beschrijving van dit programma.

Concert LMK op 12 maart 2022

20:00 uur in de Kruiskerk te Burgum

Josquin Des Prez

Alles wat we van Josquin Des Prez zeker weten is dat hij op 27 augustus in 1521 te Condé sur l' Escaut vlak bij Vanlenciennes op de grens met nu België is gestorven. In dezelfde streek moet hij ook ergens ongeveer in 1455 zijn geboren. Omstreeks 1475 is zijn naam terug te vinden in de hofkapel van René, hertog van Anjou, graaf van de Province, koning van Napels, in Aix en Provence. Toen die in 1580 stierf heeft hij zijn geluk gezocht in Italië. Eerst in Milaan, vervolgens in Rome bij de pauselijke hofkapel. In een gang vlakbij het zangersbalkon van de Cappella Sistina staat zijn naam in de muur gekrast. In 1503 werd hij kapelmeester aan het hof van Ercole d'Este in Ferrara om daar vlak voor de uitbrekende pest in 1504 zijn oude dag te slijten als provoost in Condé waar zijn oom Gilles eertijds woonde en waarvan hij alle bezittingen omstreeks 1483 had geërfd. Philips de schone bezorgde hem de baan. Josquin stierf redelijk vermogend. Hij liet zijn huis en landerijen na aan de kerk op voorwaarde dat jaarlijks zijn motet Ave Maria en het Pater Noster werden uitgevoerd op de dag van zijn overlijden. De kerk waarin hij begraven lag is er niet meer. Hoe hij er uit zag is ook niet zeker. Het enige portret van hem is een houdsnede van jaren later, een man met een kaproen.

Toch was hij in het milieu van adel macht en rijkdom een superster. Ercole d'Este kreeg het advies om Josquin niet in dienst te nemen maar de voorkeur te geven aan Heinrich Isaak, die welleswaar als muzikant iets minder, volgens de adviseur, maar ook minder lastig en een stuk ijveriger en per saldo 40% goedkoper was, nog steeds volgens de adviseur. Ercole luisterde niet. Josquin kreeg de aanstelling en kreeg een salaris dat het tienvoudige was van een handwerksman. Vertaald naar de huidige situatie zou dat neerkomen op € 300.000. Josquin was een grootheid. Zijn muziek zat zo knap in elkaar dat niemand het daarvoor voor mogelijk hield. Behalve meester van het contrapunt was hij ook vernieuwend. Bij hem is er al sprake van tekstuitdrukking wat eigenlijk pas na 1550 de grote vernieuwing is en na 1600 de nieuwe praktijk. Een mooi voorbeeld daarvan is al in het begin van het motet ' Ave maris stella ' te horen op het woord celi, hemel. Josquin schrijft een toonladder omhoog en kort daarop bij Gabrielis ore, uit de mond van Gabriël, een toonladder naar beneden. Wanneer gesmeekt wordt om verlossing van de ketenen van schuld is ook weer een toonladder naar beneden te horen.

Naast dat motet en het credo uit de missa Gaudeamus zingen we een schijnbaar niemendalletje. Het is een liedje van een verliefde die net als Robin en Marion, in de late Middeleeuwen de namen van het ultieme verliefde stel, het vrolijke bos in wil om daar de nacht door te brengen. Schijnbaar, omdat Josquin er een waar kunststukje van maakt. Het liedje wordt gezongen in kanon door alten en tenoren. Maar daarbij klinken nog vier stemmen die de melodie los van elkaar op eigen wijze imiteren. Dat alles binnen luttele minuten. Om de compositie hoorbaar te maken zingen we eerst het melodietje, daarna de kanon en vervolgens wat Josquin heeft opgeschreven.


Nymphes des Bois

6 februari 1497 Jehan Ockeghem, groot zanger en componist, blaast zijn laatste adem uit in Tours. Jehan Molinet, geschiedschrijver in dienst van de Bourgondische hertogen en dichter, schreef naar aanleiding van de dood van zijn vriend de elegie 'Nymphes des Bois' waarin hij de nimfen van het woud, de godinnen van de fonteinen en de zangers van alle landen oproept om zingend te klagen want de schatbewaarder van de muziek is ter aarde besteld. Sommigen noemt hij bij naam: Josquin, Perchon, Brumel, Compère. De eerste geeft er gehoor aan. Josquin Des Prez zet het gedicht op muziek en voegt aan de tekst, geheel in de toen muzikale compositiestijl, een tekstuele cantus firmus toe: requiem aeternam dona eis Domnine et lux perpetua luceat eis, requiesca(n)t in pace. (geef hen eeuwige rust, Heer, en laat het altijd bestaande licht over hen schijnen, moge zij (hij) rusten in vrede, de tekst die op Allerzielen in de mis gezongen werd. Josquin voorziet de tekst van Molinet van een tegentekst. Tekst en muziek worden één, beide hebben dezelfde vorm. Een mooier eerbetoon aan één van de grootste meesters van het contrapunt is niet denkbaar. Ook de tekst is een schitterend staaltje van renaissance dichtkunst. Alleen de aanhef al waar antieke nimfen worden aangeroepen, maar ook het epitheton schatbewaarder der muziek. Ocheghem had een zeer lucratieve baan als thesaurier, schatbewaarder, aan het St. Martinusklooster van Tours. De aankondiging van zijn overlijden gaat met de beschrijving dat Atropos, satraap, Ockeghem ving in haar val. Atropos was de derde van de schikgodinnen in de Griekse mythologie die het levenslot van de mensen bepaalden. Clotho spon de levensdraad, Lachesis bepaalde de lengte en Atropos knipte de draad uiteindelijk door. Een Satraap was een Perzische bestuurder en dus in de ogen van Grieken een soort dictator, maar hier is het woord Satrappe gekozen omdat het prachtig correspondeert met atrapper (gevangennemen) en trappe (val)

Bosnimfen en waterbrongodinnen,

meesterzangers aller landen,

maakt jullie heldere en hoge stemmen

tot schrille schreeuwen en jammerklachten.

Want Atropos, valse satraap heeft, jullie Ockeghem gevangen in haar val,

ware schatbewaarder der muziek, de meesterchef,

geleerde, elegant van postuur en volstrekt niet vals.

Wat een grote tegenslag dat aarde hem nu bedekt.

Hul je in rouwgewaden,

Josquin, Perchon (Pierre de la Rue?) Brumel, Compère,

en laat je tranen stromen:
Verloren hebben jullie je lieve vader.

La Guitarra

Wij rouwen om Klaas de Jong, zanger, gitarist, schatbewaarder van muziek. We hebben een kompaan verloren.

Klaas wilde dat Lowell Dykstra een stuk schreef voor gitaar en koor, voor hemzelf om te spelen voor zijn koor om te zingen. Klaas werd ziek, corona verpestte de boel nog meer. Klaas kan het niet meer spelen. Klaas kan het niet meer horen. Wij wel. Wij kunnen het nog zingen.



We hopen dat u weer op ons concert aanwezig zult zijn.





Bestel hier uw kaarten

Of stuur een mail naar bestel@leeuwardermadrigaalkoor.nl om uw kaarten te bestellen in de vroegverkoop.

Voorverkoop: € 15,- / aan de kassa € 18,-











Recensie van ons concert op 25 mei 2019

Recensie van ons concert op 25 mei 2019

Recensie van ons concert op 10 oktober 2015

Recensie van ons concert op 15 en 16 november 2014